Temat: Struktura zatrudnienia i bezrobocie.
Witam Was.                                                                                                                                                Wiemdużo tego, ale jest to ważny temat biorąc pod uwagę to, że niedługo Wy również wkroczycie na rynek pracy.
Zrobiłam to tak że „ nie musicie” czytać rozdziału, tylko to co ja tu napisałam. Czasem będę Was prosiła o zerknięcie do książki na diagram czy mapy. Gdy już skończycie czytać, analizować wykresy i mapy to proszę przepisać do zeszytu wszystko to co jest pogrubionym drukiem – to będzie nasza notatka.
1)	Struktura zatrudnienia
W gospodarce każdego kraju wyróżnia się trzy sektory:
•	rolnictwo – wytwarzanie żywności w naturalny sposób, tj. poprzez uprawę roślin, chów i hodowlę zwierząt; także pozyskiwanie istniejących zasobów przyrody ożywionej, np. ryb i owoców morza (rybołówstwo) czy zwierzyny łownej i runa leśnego (łowiectwo, leśnictwo); ponadto rolnictwo dostarcza również surowców dla przemysłu (skóry, kości, drewna, biomasy);
•	przemysł – wytwarzanie dóbr materialnych na dużą skalę; odbywa się poprzez pozyskiwanie surowców mineralnych oraz ich przetwarzanie, stąd podział na przemysł wydobywczy oraz przetwórczy; do przemysłu można też zaliczać budownictwo;
•	usługi – nieprodukcyjna działalność człowieka mająca na celu zaspokojenie potrzeb innych ludzi lub firm, instytucji, organizacji; najczęściej dzielone są na usługi materialne (handel, naprawy, przewozy, turystyka, telekomunikacja, bankowość itp.) i niematerialne (edukacja, służba zdrowia, administracja, wojsko, policja, straż pożarna itp.).

Zerknijcie teraz na diagramy kołowe na dole strony 108 w podręczniku. Czytajcie po „kawałku” i patrzcie na te diagramy 
W Polsce zdecydowanie przeważają niziny i mamy sprzyjający klimat, dlatego od dawna jest krajem typowo rolniczym. Dopiero pod koniec XIX wieku na większą skalę zaczął się rozwijać przemysł. Później niemal przez cały XX wiek stopniowo wzrastała liczba zatrudnionych w przemyśle. Tak było do przełomowego roku 1989, kiedy to nastąpiło odwrócenie tego trendu.(wykres 3)  Przeszliśmy wtedy z centralnie sterowanej gospodarki socjalistycznej na gospodarkę rynkową, w której liczy się przede wszystkim opłacalność działania firm. Upadło wiele nierentownych państwowych zakładów przemysłowych, a inne były prywatyzowane i restrukturyzowane (reorganizowane). Wszystko to doprowadziło do zmniejszenia zatrudnienia w przemyśle z 35,7% w 1989 roku do 28,6% w 2003 roku. (tego wykresu nie macie) Jednocześnie stale trwały przemiany w polskiej gospodarce mające na celu m.in. ściągnięcie kapitału zagranicznego, który przyczyniłby się do tworzenia nowych miejsc pracy. Wiele fabryk zostało przeniesionych z Europy Zachodniej do Polski ze względu na tańszą siłę roboczą. Aby zachęcić inwestorów zagranicznych, utworzone zostały Specjalne Strefy Ekonomiczne, w których na preferencyjnych zasadach (zwolnienie z podatku dochodowego) można prowadzić działalność gospodarczą. A po przystąpieniu do Unii Europejskiej w 2004 roku staliśmy się jeszcze bardziej dostępni dla zagranicznego biznesu. Dzięki temu zatrudnienie w przemyśle nieco wzrosło i ustabilizowało się w Polsce na poziomie niewiele ponad 30%.
Po 1989 r. ( wykres 3) struktura zatrudnienia w Polsce była w miarę wyrównana – w rolnictwie, przemyśle i usługach pracowało po ok. 1/3 ludności. Postępujące od tamtego czasu zmiany najbardziej wpłynęły na poziom zatrudnienia w rolnictwie i usługach.
W rolnictwie zatrudnienie do dziś systematycznie spada i jest to dobra tendencja. Nowoczesna, zmechanizowana produkcja rolna nie wymaga aż tak wielu rąk do pracy. Przed 1989 rokiem istniały u nas wielkie, państwowe gospodarstwa rolne (PGR‑y), które często zatrudniały nadmiar pracowników. Gospodarstwa prywatne były zaś na ogół małe i słabo zmechanizowane, toteż pracować w nich musiało stosunkowo dużo osób. Obecnie rolnictwo w państwach rozwiniętych nastawione jest na wysokotowarową produkcję w dużych gospodarstwach specjalistycznych. W Europie Zachodniej w rolnictwie zatrudnionych jest zaledwie kilka procent pracujących. W Polsce wciąż jest to kilkanaście procent pracujących.
Dział usług rozwija się u nas bardzo dynamicznie. I to również jest dobra tendencja. W państwach wysokorozwiniętych udział zatrudnionych w tym dziale gospodarki przekracza 70%, a w Polsce dopiero zbliża się do 60%. Duże zatrudnienie w usługach świadczy o wysokim poziomie życia. Usługi mają wszak za zadanie zaspokajanie rozmaitych potrzeb człowieka. Zamożne społeczeństwa chętnie korzystają z różnorodnych usług, wydają na nie duże środki finansowe i przyczyniają się tym samym do dalszego ich rozwoju.
2)Zróżnicowanie przestrzenne struktury zatrudnienia w Polsce
Teraz popatrzcie na mapę na dole strony 109 w podręczniku 
Tu możecie zauważyć, że np. najwięcej osób pracujących jest w województwie mazowieckim i wielkopolskim.                                                                                                                                      A teraz zerknijcie na diagramy kołowe w poszczególnych województwach. Czytajcie i paczcie na mapę.
Struktura zatrudnienia ( to te diagramy kołowe) w Polsce wykazuje dosyć duże zróżnicowanieprzestrzenne. Zatrudnienie w rolnictwie jest największe na wschodzie kraju, gdzie przeważają tereny wiejskie. Z pracy na roli utrzymuje się tam obecnie ok. 20–25% ludności. Warto zauważyć, że jest to i tak wyraźnie mniej, niż było np. w 1989 r. Z kolei najmniejsze zatrudnienie w rolnictwie od dziesiątków lat występowało na Górnym Śląsku (woj. śląskie), gdzie najlepiej rozwinął się przemysł.
W każdym województwie największą grupę ludności pracującej stanowią zatrudnieni w usługach. Największe udziały mają tu województwa z dużymi miastami, w których usługi funkcjonują i rozwijają się najlepiej. Wyraźnie wyróżnia się województwo mazowieckie z naszą stolicą – Warszawą – gdzie swoje siedziby ma wiele urzędów i instytucji centralnych. Podwyższony poziom zatrudnienia w usługach (ponad 60%) występuje też w województwach nadmorskich, co związane jest obsługą portów i ruchu turystycznego.
3)Bezrobocie w Polsce
Od 1990 roku w Polsce funkcjonuje gospodarka rynkowa, w związku z czym pojawiło się m.in. bezrobocie. Wśród przyczyn tego zjawiska wymienić należy:
•	upadek wielu dużych zakładów przemysłowych, głównie z branży włókienniczej, wydobywczej, stoczniowej, hutniczej;
•	zaniedbanie rozwoju sektora usługowego w czasach PRL‑u i nadmierna rozbudowa przemysłu, zwłaszcza ciężkiego;
•	upadek Państwowych Gospodarstw Rolnych (PGR‑ów) prowadzący do gigantycznego bezrobocia na obszarach rolniczych, np. na Pomorzu oraz Warmii i Mazurach;
•	niedopasowanie struktury szkolnictwa do nowych realiów gospodarczych;
•	wkroczenie wyżu demograficznego lat 70. i 80. XX wieku w wiek produkcyjny;
•	rozwój nowoczesnych, zautomatyzowanych technologii produkcji ograniczających liczbę zatrudnionych;
•	wysokie koszty pracy (podatki, składki na ubezpieczenia emerytalne i zdrowotne, pakiety socjalne) zniechęcające pracodawców do tworzenia nowych miejsc pracy;
•	sztywność rynku pracy – przyzwyczajenie ludzi do pracy na etacie i tylko w swoim wyuczonym zawodzie przy niechęci do przekwalifikowania się, do zmiany miejsca zamieszkania czy też do elastycznych form zatrudnienia (pracy w niepełnym wymiarze godzin, umów o dzieło i umów‑zleceń, samozatrudnienia w postaci własnej działalności gospodarczej);
•	niesprawny publiczny system pośrednictwa pracy.

Miarą wielkości bezrobocia jest tzw. stopa bezrobocia, czyli udział bezrobotnych w ogólnej liczbie ludności aktywnej zawodowo. Do ludności aktywnej zawodowo, oprócz bezrobotnych, zaliczają się też oczywiście wszyscy pracujący. Podział ludności ze względu na aktywność zawodową przedstawia poniższy schemat.

UWAGA – od 2017 r. wiek emerytalny kobiet wynosi 60 lat a mężczyzn 65. A na wykresie jest 67 (jest to nie aktualne)

4) Zróżnicowanie stopy bezrobocia
Popatrzcie na mapkę w prawym górnym rogu str. 112
W oczy od razu rzucają się obszary najciemniejsze na północy kraju. To wciąż pozostałość po zlikwidowanych Państwowych Gospodarstwach Rolnych, których najwięcej było na Pomorzu i Mazurach.Bezrobotnymi nie są już tylko byli pracownicy PGR‑ów, ale także następne pokolenie, które nie może znaleźć pracy na tych zaniedbanych obszarach. Problem bezrobocia w większym stopniu dotyka również biedniejsze województwa wschodniej Polski.
5)Podsumowanie:
•	W gospodarce wyróżnia się 3 główne działy – rolnictwo, przemysł i usługi.
•	Ponad połowa pracujących Polaków zatrudniona jest w usługach. Zatrudnienie w tym dziale w przyszłości powinno się jeszcze zwiększyć.
•	Z rolnictwa utrzymuje się u nas kilkanaście procent pracujących – w przyszłości będzie to kilka procent, tak jak w krajach wysokorozwiniętych.
•	Zatrudnienie w przemyśle ustabilizowało się na poziomie ok. 30%, w czym duży udział mają inwestorzy zagraniczni, którzy ze względu na tanią siłę roboczą przenieśli do Polski wiele fabryk.
•	Największe zatrudnienie w rolnictwie występuje na wschodzie Polski, a największe zatrudnienie w przemyśle – na południu, zwłaszcza na Górnym Śląsku. Usługi najlepiej rozwinęły się w dużych miastach.
•	Głównymi przyczynami bezrobocia są:
o	wysokie koszty pracy (obciążenia podatkowe i socjalne);
o	postępująca mechanizacja i automatyzacja pracy;
o	nieodpowiednie wykształcenie bezrobotnych i brak chęci do przekwalifikowania się;
o	nieumiejętność dostosowania się pracowników do współczesnej gospodarki wolnorynkowej (mała elastyczność i mobilność).
•	Głównymi skutkami wysokiego bezrobocia są rozmaite problemy społeczne (np. bieda, przestępczość, brak motywacji, spadek poczucia własnej wartości).
•	W Polsce bezrobocie pojawiło się po 1989 roku, kiedy to przeszliśmy na gospodarkę rynkową i trzeba było zamknąć wiele nierentownych zakładów pracy.
•	W ostatnich latach stopa bezrobocia utrzymywała się u nas na poziomie 12–13%, po czym zbliżyła się do 10%.
•	Największe bezrobocie (>20%) występuje w małych miastach oraz na zaniedbanych terenach wiejskich, gdzie dawniej działały Państwowe Gospodarstwa Rolne.
•	Najniższe, kilkuprocentowe bezrobocie notowane jest w dużych miastach.